SÖZCÜĞÜN YAPISI

Basit Sözcükler

  • Yapım eki almamış veya sadece çekim eki almış sözcüklerdir.

gül, geldi, ellerim…

Türemiş Sözcükler

  • Yapım eki almış olan sözcüklerdir.

göz-lük, bil-gi…

Birleşik Sözcükler

  • Birden çok sözcüğün anlam ya da yapı bakımından bir araya gelmesiyle oluşan sözcüklerdir.

bilgisayar, affetmek, pazartesi…

SÖZCÜK TÜRLERİ

AD (İSİM)

Varlıkları tanıtan sözcüklerdir.

  • Varlıklara Verilişlerine Göre Adlar

Özel Ad: Sadece bir varlığı karşılayan adlardır.

Türkiye, İzmir, Ümit, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Ege Denizi…

Cins (Tür) Adı: Bir türü karşılayan adlardır.

lale, ev, sevgi, araba, çocuk…

  • Varlıkların Sayılarına Göre Adlar

Tekil Ad: Çoğul eki almayan adlardır.

insan, elma, kalem, kitap…

Çoğul Ad: Çoğul eki almış adlardır.

insanlar, elmalar, kalemler, kitaplar…

Topluluk Adı: Çoğul eki almamasına rağmen çoğul anlamı taşıyan adlardır.

sürü, ordu, sınıf…

  • Varlıkların Oluşlarına Göre Adlar

Somut Ad: Duyu organlarımız ile algılayabildiğimiz kavramları ifade eden sözcüklerdir.

kitap, rüzgar, ekşi, gürültü…

Soyut Ad: Duyu organlarımız ile algılayamadığımız kavramları ifade eden sözcüklerdir.

aşk, sevgi, öfke, iyilik, özlem…

Adın (İsmin) Hâlleri

Yalın Hâli: ev, köy, okul, kitaplar, defterler…

Belirtme Hâli (-i): evi, köyü, okulu…

Yönelme Hâli (-e): eve, köye, okula…

Bulunma Hâli (-de): evde, köyde, okulda…

Ayrılma Hâli (-den): evden, köyden, okuldan…

İsim Tamlamaları

Tamlayanın ve tamlananın isim olduğu tamlamalardır.

Belirtili isim tamlaması:

  • Tamlayanın -in eki, tamlananın -i eki aldığı tamlamadır.
  • Sözcükler arasına sıfat girebilir.
  • Tamlayan ve tamlanan yer değiştirebilir.
  • Tamlayan ve tamlanan birden fazla olabilir.

ev-in kapı-s-ı, sorular-ın çözüm-ü, ev-in eski hâl-i…

Belirtisiz isim tamlaması:

  • Tamlayanın ek almadığı, tamlananın eki -i olan isim tamlamasıdır.

sınav heyecan-ı, bahçe kapı-s-ı…

Zincirleme isim tamlaması:

  • En az üç ismin oluşturduğu tamlamadır.

deneme sınavının sonuçları, Ümit’in sınav heyecanı…