DİL BİLGİSİ (Eylem ‘Fiil’)

EğitimAilesi.Com » KPSS Konu AnlatımıTürkçe Konu Anlatımı » DİL BİLGİSİ (Eylem ‘Fiil’)
Son Güncellenme Tarihi: 1 Mayıs 2020
Yazar: ÜMİT SANCAR


EYLEM (FİİL)

Durum bildiren eylemler: Nesne almayıp hareket bildiren eylemlerdir.

kalkmak, yürümek, yatmak, oturmak…

Kılış bildiren eylemler: Nesne alan eylemlerdir. Neyi, kimi soruları sorularak bulunabilir.

yaz-, taşı-, anlat-, gör-…

Oluş bildiren eylemler: Nesne almayan ve kendiliğinden olma anlamı bildiren eylemlerdir.

çürümek, acıkmak, solmak, büyümek…

Eylemde Yapı

Gel-, yaz-, oku-, al-…

başlattı, görünüyor, sevinmek, haberleşmek, düşürdü…

Kurallı birleşik eylemler:

Yeterlilik (-ebilmek): başarabilmek, yapabilmek, okuyabilmek…

Süreklilik (-ekalmak, -egelmek, -edurmak): bakakalmak, anlatılagelmek, gidedurmak…

Tezlik (-ivermek): çıkıvermek, atıvermek, yapıvermek…

Yaklaşma (-eyazmak): düşeyazmak (az kalsın düşüyordu)…

Yardımcı eylemlerle kurulmuş birleşik eylemler

Bir isim ile “etmek, olmak, eylemek, kılmak, bulmak…” gibi eylemlerin birleşmesinden oluşur.

affetmek, hissetmek, dikkatli olmak, etkili kılmak, son bulmak…

Anlamca kaynaşmış (deyimleşmiş) birleşik eylemler

Bütün deyimler bu gruba girer.

kendini kaybetmek, kahkaha atmak, etekleri zil çalmak, hasta düşmek…

Eylemde Kip

-miş: duyulan geçmiş zaman / gitmiş

-di: görülen geçmiş zaman / gördü

-acak: gelecek zaman / gelecek

-r: geniş zaman / hisseder

-yor: şimdiki zaman / alıyor

-e: istek kipi / yürüyelim

-meli: gereklilik kipi / bakmalı

-se: dilek-şart kipi / duysa, baksa, gelse

-emir kipi: otur, dur, kalk, yap, yetiştir, gel…

Eylemde Anlam (Kip) Kayması

Eylemde kullanılan kipin kendi anlamını değil de başka bir kipin anlamını taşımasıdır.

Haftaya Antalya’ya gidiyoruz. (Şimdiki zaman kipi var ancak gelecek zaman kipi yerine kullanılmıştır.)

Kitabı verir misin? (Geniş zaman kipi var ancak istek kipi yerine kullanılmıştır.)

Ek Eylem

-idi: hikâye

-imiş: rivayet

-dir: bildirme

-ise: şart

başarılı-y-dı, var-mış, güzel-dir…

bak-ı-yor-muş, gör-ür-se, git-se-y-di, al-acak-mış, bit-miş-tir…




  • Kategoriler

  • Son Yazılar

  • Arşivler

  • Yorum yapmak, öneride bulunmak veya soru sormak için aşağıdaki boş alanları doldurunuz.

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

    KPSS Matematik 2022 Konu Anlatım Videoları Youtube Kanalımıza Yüklenmeye Başladı. Youtube Kanalımızı Takip İçin Lütfen Tıklayınız.